Поамикецаемся?..

Germana gazeto „Der Spiegel“ en sia junia artikolo rekte akuzas kartvelian prezidenton pri la pasintjara milito pro Sud-Osetio. En la moderna ĵurnalisma maniero la artikolo kontraŭstarigas kelkajn vidpunktojn, malblankigas ankaŭ la nordan parton de la milito, sed tamen venas al la konkludo, ke la milito ekflamis pro Saakaŝvili, samtempe akuzante lin pri mensogoj.

La artikolo rakontas pri paso de esploro fare de svisa Heidi Tagliavini, kiu ricevis por tio financadon de EU sume de 1,6 milionoj da eŭroj.

Fine de la artikolo ĝia aŭtoro Uwe Klussmann rekte demandas pri la rolo de Usono en la sanga okazintaĵo:

Samtempe multaj komisionanoj scivolas, kion ĝuste la ambasadoro de Usono en Tbiliso kaj la eksa konsilanto de Nacia militista kolegio John Tefft sciis pri la ordonoj de Saakaŝvili por ekmarŝo [al Cĥinvalo]. La scivoluloj ŝatus demandi: kial nenio en la ŝtata departamento de Usono respondis telefonan vokon de la rusia vic-ministro pri eksterlandaj aferoj Grigorij Karasin, kiam la okan de aŭgusto matene komenciĝis milito — ja tiam en Vaŝingtono estis posttagmeza labortempo?

Aliaj komisionanoj ŝatus paroli kun la vic-ŝtatsekretario Daniel Fried, kiu respondecis pri Kartvelio. Fried antaŭnelonge private konfesis antaŭ germana politika eksperto, ke Saakaŝvili en aŭgusto „malkontroliĝis“.

Tamen komision de Tagliavini ne starigos demandojn antaŭ usonanoj. Laŭ vortoj de unu ĝia membro, „al nia estro kaj al EU, plej verŝajne, ne sufiĉos kuraĝo“ por tia paŝo.

Post la aŭgusta milito en 2008 nur du ŝtatoj rekonis sendependecon de Sud-Osetio — Rusio kaj Nikaragvo. Aliaj indifirentas aŭ insistas je bezono „konservi teritorian tutecon“ de Kartvelio. Cĥinvalo kaj plejparto de la cetera Sud-Osetio estis memregata ekde memstariĝo de la kartvela ŝtato pro disfalo de Sovetunio.

Pri la homaj viktimoj en Cĥinvalo homoj jam multfoje aŭdis. La pereintoj estu indaj je lumo, kiel oni diras osete pri mortintoj. Sed nova penso skuis min, kiam mi vidis hodiaŭ tiun ĉi foton en Vikipedio. La kvaretaĝa domo estas evidente tute forbrulinta interne, absolute, kun ĉiuj havaĵoj.

Mi pensas pri la libroj kaj gazetoj, kiuj certe pereis en tiu tuturba flamo. Certe neniu portis sian bibliotekon al la kelo, kiam la bombado subite komenciĝis.

En ajna urbo, en kiu okazas milito, pereas libroj — ne estas novaĵo. Sed Cĥinvalo estas tute aparta kaj speciala urbo. En ĝi konserviĝadis unikaj eldonaĵoj de la 1930-aj kaj postaj jaroj, libroj eldonitaj de la malgranda aŭtonomio je malgrandaj eldonkvantoj, interalie unikaj folkloraj kolektoj, la unuaj osetlingvaj lernolibroj, jarkolektoj de revuoj, la unuaj eldonoj de literaturaj klasikaĵoj kaj la solaj eldonoj de la beletro nun forgesita.

Antaŭ la milito oni sendis al mi kelkajn skanitaĵojn de tiaj libroj. Pri ili zorgis (kiel evidentiĝis, tre ĝustatempe) kontribuanto de la oseta Vikipedio kun kromnomo Reva. Ŝi mem travivis la bombadon, cetere, kiel mi nerekte eksciis laŭ ŝiaj fotoj el la postmilita urbo, kiuj aperis en kelkaj paĝaroj kiel osradio.ru.

Mi amas literojn, vortojn, skribsistemojn kaj librojn. Min ĉagrenigas pereo de la unika libroĝardeno, kia estis Cĥinvalo, la loko, kie en la daŭro de la 20-a jarcento ŝanĝiĝis kvar (!) aktive uzitaj skribsistemoj por unu lingvo.

Citaĵo rekte el Sud-Osetio:

En la 18-a jarcento osetoj aligis sian landon al Rusia ŝtato, sed la tradicia modelo de rus-osetaj rilatoj simpliĝis ĝis formulo: Rusio por osetoj estas patrio, nacia ŝtato, dum Osetio por Rusio — nur ŝanĝmonero. La drasta turno, kiun ni atestis post du jarcentoj de fidela amikeco kaj tolerema atendado — la ŝtato, kiu elpaŝis por defendi sian popolon — ĉu ĝi estas  nur hazardo aŭ finfine la nova formulo, kiu venas por ĉiam?

Ni en ajnaj cirkonstancoj defendos nian patrolandon kaj bazos nin sur nian historian ŝtaton, Rusion. Sed tamen estas deziro ekscii la plenan konsiston de la sinedriono, kiu akceptis la decidon neniigi la osetan popolon. Ja, ŝajne, ne restas duboj ke ĉi-foje Kartvelio ricevis internacian aprobon por genocido.

Ruslan Bzarov, komitato pri informo kaj preso de Sud-Osetia Respubliko; la rusa originalo.

Ja estas malfacile kompreni, kiu estas la ĝusta persono por voki al la rekta televid-elsendo. Kaŭkaziaj aferoj estas tiaj komplikaj!

En la mallonga video usonaj osetinoj diras sian ĝenerale prisilentitan pozicion en Fox News, dum la gvidanto de la elsendo fine komprenas la eraron kaj penas iel ripareti ĝin per sentaktaj komentoj:

Mi estas nun en Finnlando, iom for de la kutimaj informfluoj kaj Interreto. Relative hazarde mi eksciis pri akrigxo de situacio en Sud-Osetio. La hierauxa Helsingin Sanomat estis tre certa en la difino: Rusio kaj Kartvelio militas, tekstis la nomo de artikolo.

Iom hazarde mi sukcesis hodiaux spekti BBC anglalingve en la hotelo. Tie elpasxis ia juna kartvelo en surtuto, kiu kelkfoje ripetis en sia komento, ke Kartvelio "batalas heroan militon" kaj ke "ni estas nun en la fronto de la nova malvarma milito". Li ankaux alvokis la "euxropajn decidantojn" ne kredi rusian propagandon, dum li mem aspektis gxuste propagandisto. La heroa milito, kiun kartveloj regule rebatalas kontraux la malplimultoj en sia lando, estas jam tro ripetita por esti uzita denove. En la 20-aj jaroj kaj la 90-aj, kaj jen ankaux nun. La afero tute ne estas tiel politika, ne temas pri Rusio, sed ja pri kelkmil homoj, kiuj volas vivi pace, sed neniam havas la eblecon. Kartveliaj trupoj i. a. komencis militon, rompinte per tio la antauxajn internacie agnoskitajn interkonsentojn pri statuso de la regiono. Mi rimarkis, ke ecx BBC, kutime prezentanta nato-ece okcidentan vidpunkton al cxio, sonis tre por-osetie komentante pri la novajxoj.

Mi tre bedauxras pri la okazajxo. Por mi estas ankaux persona travivajxo, cxar mi havas plurajn konatojn kaj amikojn en Chxinvalo kaj devenajn de tie. Ankaux en mia denaska urbo, Vladikavkaz, nun ne cxio estas vere pace, cxar tra la urbo iris tankaro, kiu bazigxas normale oriente de la urbo, por helpi al la siegxitaj logxantoj de Chxinvalo.

Kiam mi estis malgranda, mi neniam kredus, ke tiajxoj eblos en la 21-a jarcento. Sed sxajne ne multo sxangxigxis kun sxangxo de la ciferoj en jarnombroj. Sxajne nun pli da homoj rekonus la lokon, kiam diras, ke mi estas el Osetio; bedauxrinde, denove pro tre tragedia famo.

Edvardo Kokojti, prezidento de neagnoskita ŝtato Sud-Osetio, en intervjuo atentigas:

Parolante pri Kosovo, mi volas rememorigi, ke necesas pritaksi ne nur la memproklamitajn respublikojn [Kosovon kaj Sud-Osetion], sed ankaŭ konsideri, de kiuj ŝtatoj ili «deiras». Kontraste al Kartvelio, Serbio estas normala, tute formiĝinta ŝtato kun funkciantaj demokratiaj institucioj. Kartvelio male estas ĉiam en febro, kiel ŝtato ĝi apenaŭ formiĝis.

En Serbio internacia komunumo detruas ŝtaton, kiel ĝi detruadis siatempe Jugoslavion. Samtempe la neekzistantan ŝtaton de Kartvelio oni penas finkrei kaj aldoni al ĝi Sud-Osetion kaj Abĥazion…

En Kartvelio okazis antaŭtempaj prezidentaj elektoj. Laŭ provizoraj kalkuloj gajnis Miĥeil Saakaŝvili kun lastatempe populara proporcio de ĉ. 53% da voĉoj. Saakaŝvili iĝis konata pro sia nekonsekvenca politiko rilate al la fakte sendependaj Sud-Osetio kaj Abĥazio, kiuj proklamis sin ŝtatoj dum regado de Zviad Gamsaĥurdia, ekstreme naciisma politikisto, allasinta interetnajn tensiojn kaj konfliktojn en la post-soveta Kartvelio.

Kiel ĉiama marĝenulo (pri multaj aferoj, vere) mi ofte meditas pri sorto kaj sentoj de aliaj marĝenuloj. Ĉi-foje mi enpensiĝis pri finnlandaj svedoj, post tralego de jena impreso de juna rusino pri vojaĝo al Finnlando:

Ni komprenis, ke ni ne sukcesas ĝustatempe veni por la buso, kaj aĉetis biletojn por trajno kontraŭ 15 eŭroj. Ja ni loĝis en hotelo 100 kilometrojn for de Helsinko… Veninte al la stacidomo, ni aĉetis multajn suvenirojn, ĉar oni promesis, ke la 1-an [de januaro] nenio vendatos. Poste ni trinkis bieron, laŭ konsilo de Gera. Kaj iris al la trajno, ĝi estis duetaĝa. Kaj jen nin atendis la vera kultura ŝoko! Ni eniris la trajnon, pri la tempo zorgis Gera. Lasinte la aĵojn interne, ni eliris por fari kelkajn fotojn… kaj subite la pordoj fermiĝis kaj la trajno ekveturis! Mi alkuris la pordon kaj komencis ŝturmi ĝin! Kaj tiam iu finnino, evidinte rimarkinte niajn timigitajn vizaĝojn, premis magian butonon kaj enlasis nin! Hura, ni estis savitaj!

Mi pensas, ke ja estas serioza probableco, ke tiu menciita „finnino“ estis ja svedino. Aŭ eĉ rusdevena finnlandanino. Kion oni sentas, perdante sian etnan/lingvan identecon, eble gravan por la persono, pro nekompreno de la loka situacio fare de aliuloj? Nu ja mi povas imagi laŭ mia propra ekzemplo (ne tute pura*), sed supozeble ĉiu certa homo sentas tiun situacion siamaniere…

* Mia ekzemplo ne estas tute pura jen kial. Oni ja ofte misdivenas mian etnan apartenon: en Osetio oni ofte pensas, ke mi estas oseto, alparolas osete ktp.; aŭ pensas, ke mi estas iu „averaĝa ruso“, kio mi ne estas (pro kozaka kaj molokana deveno) kaj kio eble en naturo tute ne ekzistas; ekster Osetio oni foje pensas, ke mi estas kaŭkaziano — ekz., inter moskvaj kaj ĉuvaŝaj esperantistoj multaj misopinias min oseto pro mia agado por la lingvo oseta kaj alimaniera osetumado. La nepureco de tiuj situacioj estas, ke mi ja estas/is grandrilate asimiligita en Osetio, parolis la lokan lingvon kaj tiel plu.

Rezultiĝis tro tohuvabohua notico, jes, mi konscias. :)

Mi nur ĵus komprenis ankoraŭ unu esencan diferencon inter vintra vetero en Sankt-Peterburgo kaj Vladikavkaz. En Vladikavkaz la taga kaj la nokta temperaturoj diferencas vintre je 10-20 gradoj, dum en Peterburgo la taga kaj la nokta temperaturoj apenaŭ multe diferencas.

Ekzemple, por morgaŭ oni promesas en Peterburgo nulon tage kaj -1 nokte, dum en Vladikavkaz estos -3 tage kaj… -20 nokte.

Mekanismo de tiu diferenco estas tuj klara: en Vladikavkaz estas multe pli longa lumtago kaj la suno brilas je pli granda angulo (do, ne nur lumas, sed ankaŭ varmigas). Tial dum tago aero serioze varmiĝas. Kaj nokte, eble pro proksimeco de la montaro kaj pro relative alta pozicio super la marnivelo, rapide remalvarmiĝas. Supozon pri la kaŭzo de noktaj malvarmiĝoj subtenas veterprognozo por la sama tago en Anapa: -2 tage kaj nur -5 nokte.

Aŭ eble mi komplete eraras kaj temas nur pri influo de la maro en Peterburgo kaj Anapa, ambaŭ urboj ĉemaraj?..

Vladikavkaz vintre, nekonata aŭtoro, ĉerpita en vKontakte:

Krom la ceteraj misfortunoj, jen ankoraŭ unu malbona novaĵo: la kurso de la finna lingvo, en kiun mi volis enskribiĝi, nepre okazos. Sed la nova grupo eklaboros nur en februaro, dum la antaŭa (al kiu mi eble aliĝus) startis en novembro (kaj sufiĉe avancis por malebligi mian aliĝon)…

Mi eble devos serĉi alian instruejon en Peterburgo, eĉ se ĝi estos iom pli kosta. Ĉar ĝis februaro mi ja memstare lernos diversajn „verĥuŝkojn“ (suprojn), krome en la februaro mi supozeble estos pli okupita ol januare.

Mi revis pri la finna kurso en januaro, certe. Nu ankaŭ la bona flanko estas en la afero: mi almenaŭ ŝparos iom da mono, kiun mi ja bezonus por la subita vojaĝo al Osetio, kiun mi devos fari nun pro la hieraŭa fiasko aranĝi „eksterlandan pasporton“ en Peterburgo…

Kartvela politologo Ramazo Klimiaŝvili jam antaŭe parolis, ke la kartvelia registaro eraregis, kiam nuligis aŭtonomion de Suda Osetio, — oni legas en ĵurnalo „Aĥali Taoba“ de la 23a de decembro. Laŭ Klimiaŝvili, la sud-osetia aŭtonomio estis fondita de bolŝevikoj «nur» preskaŭ centjaron antaŭe, sed ekde tiam jam pasis tri generacioj, kiuj ne povas akcepti plenan nuligon de oseta aŭtonomio. Nek la oseta, nek la kartvela popolo kulpas, — estas bombo, lasita de Sovetio. Nun Suda Osetio estas fakte sendependa dum 12 jaroj, kaj jam la aŭtonomia statuso ne kontentigos osetojn.

„Kion krom aŭtonomio ni povus proponi al ili? Ni neniam agnoskos sendependecon de Suda Osetio, ĉar ĝi estas parto de nia lando, sed eble ni devas akcepti ilian rajton solvi siajn aferojn surloke, elekti propran prezidenton, plu gardi la osetan lingvon — sed enkadre de Kartvelio“ — skribas Klimiaŝvili. Pri la situacio en Suda Osetio la politologo kulpigas plej unue la antaŭan potencon de Kartvelio, sed ankaŭ la nova prezidento Saakaŝvili jam sukcesis fari eraron: kiam en 2004 kartveliaj trupoj okazigis militan operacion por transpreni kontrolon pri la grava monto ĉe Tliakani.

Preskaŭ ĉiuj loĝantoj de la respubliko havas rusian civitanecon. Klimiaŝvili diras, ke li iam proponis fondi ĉe la limo de Suda Osetio specialan institucion, kie loĝantoj de tiu teritorio povus ricevi kartvelian civitanecon, sed tio ne estis farita. «Loĝantoj de Suda Osetio kaj Abĥazio ne povis eliri el siaj limoj, ĉar ili havis ne plu validajn pasportojn de Sovetio. Rezulte, ĉar ni nenion proponis al ili, ili prenis rusiajn pasportojn — ĉu estas ilia kulpo?» — eksklamacias la politologo.

«Ili bonege konscias, ke iam ili devos vivi en Kartvelio. Sed ni ne proponas al ili repaciĝon, ne proponas novajn ideojn. Ĉiuj diras, ke la oseta kaj la kartvela popoloj devas vivi amike, sed, malgraŭ la multegaj intertraktoj kaj renkontiĝoj, neniuj realaj paŝoj al tio okazis», — bedaŭras Ramazo Klimiaŝvili. Iam la kartvela lingvo estis vaste parolata en Suda Osetio, sed la tuta lasta generacio scias ne pli ol kelkajn bazajn frazojn en la kartvela.

Intertempe la sud-osetia prezidento Eduardo Kokojti kulpigis kartvelian potencon pri sabotado de la novembraj interkonsentoj pri malmilitigo de la regiono. Laŭ li, anstataŭ planita nuligo de militistaj fortikaĵoj Kartvelio multigis ilian kvanton en la regiono. Krome, «super niaj kapoj konstante flugas aviadiloj kaj helikopteroj», aldonis s-ro Kokojti. La nuna prezidento de Suda Osetio estas konata kiel arda adepto de la ideo pri unuigo de la oseta popolo enkadre de Rusia Federacio — antaŭe la sud-osetia estraro jam turnis sin al rusia parlamento kun oficiala peto aligi Sudan Osetion al Rusio, oni eĉ trovas juran bazon por tia aliĝo. Kartvelia ministro de defendo s-ro Okruaŝvili sukcesis intrigi ĵurnalistojn per la frazo, kiun li eldiris dum festado de Nova Jaro en rezervista taĉmento ĉe la limoj de Suda Osetio; li diris: „En la jaro 2005 Kartvelio rehavigos al si ankoraŭ unu perditan teritorion. Tio okazos kun via helpo“.

Laŭ «Aĥali Taoba», Ossetia.ru
kaj informagentejo «Regnum»