Поамикецаемся?..

„Dankon pro via provoka elpaŝo, kiu espereble ne restos nur tio, sed ankaŭ spronos intereson de la viki-publiko al subatentata problemo de multlingveco kaj translingva kunlaboro“, — tiel komentis mi hodiaŭ la elpaŝon de Roman Ŝapovalov. Tiu uzanto de Vikipedio proponis hodiaŭ dum la rusia jara Viki-konferenco forlasi naciajn Vikipediojn kaj ekredakti la anglan.

La raporto de Ŝapovalov komenciĝas per suprerrigardo de la rolo de en.wiki. „Ĉiuj konsentas, ke la angla lingvo estas nun la lingvo de internacia komunikado“, — taksas li. Nur 22% de la vikipediaj artikoloj estas skribitaj en la angla, sed ili ricevas 52% de ĉiuj vizitoj en Vikipedion — „demando superas proponon“, konkludas Roman Ŝapovalov. Li sobre klarigas la rilatumon per tio, ke multas homoj scipovantaj legi en la angla, sed ne redakti en ĝi.

Post iom da rezonado Roman Ŝapovalov venas al la konkludo, ke redaktantoj de la aliaj sekcioj de Vikipedio dediĉu pli da tempo al la angla sekcio por fari ĝin eĉ pli granda kaj strukturigita. La aliaj sekcioj restu, laŭ li, enkonduko por tiuj, kiuj ankoraŭ ne ellernis la anglan, kaj tenejoj de la loke gravaj informoj pri folkloraĵoj kaj vilaĝoj (li evitis doni bonajn ekzemplojn de artikoloj, kiujn indus havi en la rusa, sed ne en la angla). Fine li alvokis rusajn vikipediistojn kuraĝe redakti en la angla, eĉ se fuŝa, ĉar en Vikipedio aliaj redaktantoj ĉiam helpos pri glatigo de teksto.

Tre interesa por mi estis momento de lia elpaŝo, kiam li montris lumbildon kun rezultoj de lia anticipe farita esploro de partoprenantoj de la Viki-konferenco. Li rigardis enektilojn de vikipediistoj, aliĝintaj al la konferenco, kaj evidentiĝis, ke ĉiuj (certe) parolas ruse, 88% anoncis scion de la angla, 9% — de la franca kaj de Esperanto (tiel!), po unu persono povas komuniki en la pola, la oseta kaj kvino de aliaj lingvoj. Persone min tiu grandega cifero impresis preskaŭ kiel anonco de la fina venko. Malgraŭ klopodoj de la kleriga sistemo kaj la komerca industrio de alilingva instruado, dekono de la junulara intelektula elito havas imagon pri Esperanto kaj scipovas almenaŭ legi tekstojn en ĝi.

Dum la diskuta parto sonis kelkaj interesaj ideoj. Interalie, mi atentigis pri graveco de loke gravaj skribaj lingvoj (do, tiuj kiuj estas post la angla en la listo de la plej grandaj vikipedioj) kaj, rememorinte la alvokon de Ŝapovalov, ke ĉiu lernu la duan lingvon (anglan) prezentis la esperantistan vidpunkton (mi tiam ankoraŭ ne sciis pri mia vespera kabeiĝo, hehe). En la halo troviĝis aliaj komentantoj, unu el kiuj (uzanto Balamutick) eĉ pli arde ol mi defendis la kazon de Esperanto (mi antaŭe eĉ ne konis lin persone, kaj estis neatendite por mi).

Post kafopaŭzo mi gvidis la „rondan tablon“ pri malpli grandaj sekcioj de Vikipedio — en nia kazo temis pri, ĉefe, la iom sukcesaj Vikipedioj en la lingvoj de Rusio: la oseta, la tatara, la ĉuvaŝa, la erzja kaj aliaj. Sed pri tiu kunveno, ĝiaj konkludoj ktp. eble indus skribi aparte, ekster la anekdoto pri ruso, alvokinta rusan Viki-konferencon eklabori pri la angla Vikipedio.

Denove en la baloto por elekti Estraron de Wikimedia estas nur anglalingvanoj (kelkaj nedenaskaj). Wikimedia estas la usona fondaĵo, kiu subtenas kelkajn senprofitajn projektojn, inter kiuj plej famas Vikipedio (wikipedia.org). En unu el la antaŭaj voĉdonoj, en 2006, balotiĝis Arno Lagrange, delonga aktiva vikipediisto el Francio, i. a. administranto de la Esperanta Vikipedio. En sia balot-platformo Lagrange atentigis, ke superdiskutoj en Wikimedia okazas preskaŭ senescepte en la angla, kio malebligas partoprenon de vikipediistoj, kiuj ne regas la anglan tre bone. Intertempe tiaj vikipediistoj abundas en ĉiu neangla parto de Vikipedio: la rusa, la turka kaj pluraj aliaj.

Ĉi-foje mi voĉdonis tiel (numero en krampoj estas numero en mia imagata preferolisto): Harel Cain[5], Alex Bakharev[3], Jussi-Ville Heiskanen[1], Ting Chen[4], Samuel Klein[2]. Bedaŭrinde, la lingva problemo ĉi-foje ne estas elstarigata de iu el la kandidatoj. Mi voĉdonis iom formale (en balotoj oni ja plej ofte voĉdonas laŭ iu formala principo: laŭ partieco aŭ laŭ sia gusto por vizaĝoj kaj hararanĝoj): mi elektis homojn, kiuj:

• aŭ havas denaskan lingvon alian krom la angla,
• aŭ speciale atentas pri alilingvaj kaj malpli grandaj projektoj de Wikimedia (kiel Samuel Klein),
• aŭ aktivas en kelkaj diverslingvaj vikipedioj samtempe.

Oni rajtas voĉdoni ĝis la 21-a de junio, por fari tion necesas ankaŭ:

• havi almenaŭ 600 redaktojn faritajn antaŭ la 1-a de marto 2008 en iu Wikimedia-projekto (ne eblas kombini redaktojn el diversaj projektoj), kaj
• esti farinta minimume 50 redaktojn inter 1-a de januaro kaj 29-a de majo 2008 en tiu projekto.

Kunlaborantoj de la ruslingva parto de Vikipedio antaŭvidas kvantan superon de ru.wiki super la sveda Vikipedio iam dum la proksimaj monatoj. Per tia supero ruslingva Vikipedio iĝus la deka inter ĉiuj lingvaj versioj kaj la cirila skribaĵo finfine aperus en videbla loko ĉe la globo en wikipedia.org.

Lige kun tio Jaroslav Blanter, fama pro sia entuziasmo en diversaj interlingvaj vikipediaj projektoj, proponis kompili liston de artikoloj pri Svedio, kiuj ankoraŭ mankas (aŭ ĝermas) en ruslingva Vikipedio — por daŭre plibonigi ilin. Prezentantoj de multaj laŭtemaj projektoj aliĝis al la iniciato, kaj la laboro jam komenciĝis. Oni skribas pri svedaj futbalistoj, sveda literaturo, svedaj tramoj ktp. Esperantista administranto de ru.wiki Aleksandr Sigaĉov en sia blogo menciis, ke li planas kompili liston de elstaraj svedaj inĝenieroj kaj labori pri objektoj de Tutmonda Heredaĵo en Svedio.

Se vi interesiĝas aliĝi, eblas fari tion rekte ĉe Проект:Швеция/Шведская неделя aŭ kun mia perado.

DJ Kunar, laŭ ĉiuj aliaj datumoj tute adekvata persono, i. a. aktiva Esperantlingva bloganto, hieraŭ aldonis al sia uzanta paĝo en Vikipedio la jenan alineon:

Mi ne intencas regule aŭ multe redakti ĝis la Esperanto-Vikipedio liberiĝos de la amaso de rubo-artikoloj (da kiuj ekzistas ĉirkaŭ 30.000) kaj havos sistemon por certigi minimuman lingvan kapablon de la redaktantoj. Por vidi harstarigajn ekzemplojn, sufiĉas sekvi la labororon [laboron? — Amikeco.ru] de Vikipediisto:Bertilow kaj vidi, kiel la artikoloj aspektis antaŭ ol li lingve poluris ilin.

La alineo elmontras la popularajn miskomprenojn de la esenco de Vikipedio.

Unue, Vikipedio ne povas tuj iĝi bela, informriĉa kaj lingve glata, malgraŭ ke ĉiuj ĝiaj uzantoj (aparte el la lingvoj, kiuj ne havas aliajn enciklopediojn) sincere volas tion. Por ke ĝi iĝu bona, ne sufiĉas forigi malbonajn artikolojn. Vikipedio, laŭ plurfojaj eldiroj de ĝiaj fondintoj, ne estas enciklopedio preta, sed nur la medio por kune verki ĝin.

Due, ignorado de Vikipedio ne povas kaŭzi kreskon de ĝia kvalito. Gunnar (DJ Kunar) ja mem mencias pozitivan kontribuon de Bertilo, kiu lingve poluras artikolojn sen atendi, kiam tiuj pliboniĝus per si mem.

Bertilo do komprenas, kiel Vikipedio funkcias, dum Gunnar ne :)

En Rusio multaj homoj uzas programeton, kiu nomiĝas PuntoSwitcher. Tiu programeto faciligas transŝalton inter la klavararanĝoj, aŭtomate divenante, kiam oni tajpas ruse kaj kiam angle (ekz., dum programado aŭ vera anglalingva verkado).

Jen bonega ekzemple el Vikipedio (!), kial oni ne uzu tiun programeton: «Saŝa, mi муку tre ĝojas vin rekontakti!»
La cirilaĵo «муку» aperis neintence pro tio, ke la Esperanta vorto «vere» skribatas per la samaj klavoj, sed forestas en la vortaro de Switcher (certe ja), dum la samklavara vorto «муку» nepre estas en la vortaro (signifas ruse «farunon»)…

Oni ne permesu al komputilo tro multon, jen estas firma starpunkto.

Per komento de Mevo (Paŭlo Moĵajev el Krimeo) oni denove ekdiskutis pri eventuala esperantigo de ĉiu propra nomo en Esperanta Vikipedio. Mi jam delonge perdis tutan eblan ardon pri la demando, sed tamen ne detenis min de mia komento. Sube mi republikigas ĝin:

Temas pri grava interkultura konflikto, kiu ripetiĝas denove kaj denove. En okcidenta Eŭropo, kiu hazarde estas centro de moderna Esperantujo, oni tre kutimas lasi originalajn naciajn skribajn formojn sen zorgi pri eventuala (voĉ)leganto; la legantoj kutimas akcepti tiajn nomojn kiel var-markojn aŭ hieroglifoj — sen eĉ provo legi tion, nur grafike.

Tia praktiko certe ne estas internacia: la grandaj lingvoj araba, ĉina, japana kaj rusa ĉiam alproprigas ĉiun nomon al sia skribsistemo kaj sia fonologio. Kvankam kripleco de la situacio en Esperantujo «ĵetas sin en miajn okulojn», mi jam alkutimiĝis, ke ofte eĉ ne eblas klarigi al averaĝa (legu eŭropa) esperantisto, pri kio estas la problemo (eĉ ne kial ĝi estu solvata per esperantigo de ĉiu nomo).

Nur por disbati kelkajn popularajn mitojn pri la temo mi atentigas pri du aferoj. Unue, NPIV, tre aŭtoritata vortaro, ja uzas aŭdacajn esperantigojn tre multe (ekz., en plena esperantigo de nomoj kun eĉ finaĵo -o ĉe virinaj nomoj). Due, interkonsento pri esperantigo de rusaj nomoj, tute kontraste al mia (kaj al la ĉi-supra de Marcos) timeto, pasis relative glate kaj senkonflikte. Do, nek temas pri io vere universala en Esperantujo (se NPIV ne sekvas tiun «universalecon»), nek temas pri io tute neatingebla aŭ tro revolucia. Sed mi pesimismas pri ŝanĝo de kutimoj en eo.wiki kaj ne havas entuziasmon forte subteni la proponon de Mevo. Jam bonas, ke ni faris plian unu paŝon: do, eble, post dekjaro io ŝanĝiĝos?.. :) Slavik IVANOV 01:35, 22. Jun 2007 (UTC)

«Работая в русской среде и не общаясь на чувашском я почти забыл его. Но Википедия вернула мне язык. Сейчас можно сказать, что я свободно могу писать статьи, переводить на него. И это человек, который не хотел принимать участие в чувашском разделе из-за плохого знания языка. :) Главное верить в свои силы. А остальное приложится. И спасибо Amikeco, что помог мне поверить в свои силы». Николай Плотников (Обсуждение) 19:13, 30 октября 2006 (UTC)

EO: „Laborante en la rusa medio kaj ne parolante en la ĉuvaŝa [lingvo], mi preskaŭ forgesis ĝin. Sed Vikipedio redonis al mi la lingvon. Nun eblas diri, ke mi libere povas verki artikolojn, traduki al ĝi. Kaj temas pri persono, kiu ne volis partopreni la ĉuvaŝan parton [de Vikipedio] pro malbona scio de la lingvo. :) Plej gravas kredi je siaj fortoj. La cetero aperos. Kaj dankon al Amikeco, kiu helpis min kredi je miaj fortoj“.