Поамикецаемся?..

Ses infanoj dronis hieraŭ en la Azova maro, la plej malprofunda maro de la mondo. Mortis ankaŭ juna instruisto, kiu penis savi infanojn. Du infanoj estis savitaj, informas amaskomunikiloj. Aliaj, la ĉeestintaj, estas ŝokitaj kaj havas problemojn pri sano pro tio.

La infanoj de mezlernejaj aĝoj el Moskvo ripozis ĉe la maro en infana ripozejo. En la lasta tago antaŭ ilia ekveturo hejmen la organizantoj de la ripozado mendis en Rostov-na-Donu ŝipeton kaj navigis kun kelkdek diversaĝaj infanoj al insulo du kilometrojn for de la marbordo, ie apud Jejsk.

La maro havas ĝenerale tre malkrutajn bordojn (kiel spertis interalie partoprenintoj de esperantista aranĝo RET en aŭgusto 2007), eble pro tio la fajfema rilato al ĝi. Tamen ĝi ja estas grandega akvujo kun kelkloke rapidaj torentoj. Lokanoj scias la danĝerajn lokojn, sed la sporadaj turistoj — ne. En varma tago infanoj certe iris sin bani en la maro, kio tragedie finiĝis. Ne indis eĉ entrepreni la aventuran vojaĝon.

Mi ĉiam miras pri homoj, kiujn ne premas la ŝarĝego de respondeco pri aliulaj infanoj.

Do, mi estis hodiaŭ dum iom da tempo en la Kongreso. Ĝi oportune okazas en la urbo, kie mi loĝas, Sankt-Peterburgo. Tial mi, inter la aliaj aferoj (vizumado, kiu ŝajnas jam senĉesa), venis nur por la programero, kiun gvidis mem, kaj preskaŭ tuj poste foriris. Estas iom bedaŭrige, ĉar mi ja pagis la plenan kotizon kaj tiel plu.

Mi gvidis diskutrondon pri Esperanta Vikipedio kaj manieroj aktivigi ĝin. Mi pledis, ke lokaj aktivuloj verku pri siaj kluboj kaj urboj. Mi rakontis, ke rusiaj temoj en Vikipedio estas ofte malbone prezentitaj, enhavas malaktualajn datumojn kaj havas aliajn problemojn. Mi alvokis transpreni praktikojn de aliaj grandaj Vikipedioj al la Esperanta kaj emfazis gravecon de aktiva komunumo. Bedaŭrinde ekde 2006 la komunumo de eo.wiki neniel ŝanĝiĝis — ĉiam estas iom pli ol cent redaktantoj (farintaj almenaŭ 5 redaktojn dum monato). Ja estas malmulte kaj tial multaj decidoj estas farataj per interkonsento de tri hazardaj preterpasintoj (aŭ eĉ tute sen interkonsento). Mi diris en la diskuto, ke pli vasta Esperanta komunumo — eĉ homoj, kiuj pro diversaj kialoj ne emas kontribui per verkado — atentu pri tio, kio okazas en Vikipedio, kaj eventuale partoprenu la diskutojn tie (diskuti oni ja kutimas per retpoŝtaj grupoj ks.). Estis nemultaj aŭskultantoj, do mi ne esperas pri iom signifaj ŝanĝoj, sed eĉ cento da novaj redaktoj portus pli da bono al la enciklopedio.

La kongresejo, priskribita en reklamo kiel luksa kaj prestiĝa, evidentiĝis tia nur surfone de la aliaj similrangaj eventoj de la rusia movado. La seĝoj en la ejoj estas pli foteloj, ol seĝoj, en la ĉambroj estas blankaj tabuloj kun markiloj, la granda halo estas tre taŭga. Samtempe plejparto de la programo okazas en la 4-a kaj 5-a etaĝoj, la lifto solas, la ĉirkaŭaĵoj estas ne vere la plej bela urboparto. Espereble la aliurbanoj ŝatos se ne la distrikton ĉe la kongresejo, do almenaŭ tiujn urbopartojn, kiujn oni montros dum la ekskursoj.

Estis por mi agrable revidi hodiaŭ sinjorojn Bolŝakov, Ĵitĉenko, Lytov, Corsetti, Samodaj, Gudskov, Griŝin, Seguru, Pietiläinen kaj aliajn gesamideanojn. Multaj vizaĝoj estis nekonataj, tial mi taksas la aranĝon envolviga kaj sukcesa. Certe enŝoviĝus duoble pli da partoprenantoj, sed iuj ŝatos malmankon de spaco.

Morgaŭ mi (kun Irina Gonĉarova) gvidas diskuton pri lingvaj festivaloj. Postmorgaŭ matene mi penos viziti prelegon de Oksana Burkina pri novaj esperantologiaj esploroj.

Ornamo de scenejo (fotis Nadeĵda Karamalikova):

Mi bedaŭras pri la terura aviada katastrofo, kiu okazis sabate en Rusio kaj forprenis vivojn de multaj eminentaj poloj. Inter ili la prezidento, deputitoj, pastroj, armeanoj, sociaj agantoj (la laŭnoma listo en la pola).

Mi forte esperas, ke tiu bedaŭrinda okazo ne iĝos iam nutraĵo por komplotteorioj. Ŝiras mian koron la fakto, ke niaj multrilate proksimaj popoloj (sango de ili ambaŭ fluas en miaj vejnoj) havas malfacilan historion de reciprokaj akuzoj kaj ofendiĝoj.

Laŭ la nuna hipotezo, la aviadilo falis pro malbonaj veteraj kondiĉoj (netravidebla nebulo) ĉe la ne-unua provo alteriĝi. La „nigraj kestoj“ estas trovitaj.

La oficiala funebrodato en Rusio estas anoncita la 12-a de aprilo, en Pollando ĝi daŭros sep tagojn. Mi kondolencas al miaj polaj konatoj kaj nekonatoj.

Ĉiutage je la tria laŭ moskva horzono la ĉefurba radios disaŭdigis longan anoncon pri preciza tempo, kiu komenciĝis ĉiam de la frazo „en Moskvo estas la dekkvina“, poste sekvis longa listo de aliaj urboj kun la tempo en ili kaj la lasta mencio ĉiam estis „en Petropavlovsk-Kamĉatskij — meznokto“. La ĉiutageco de tiu anonco kaj la imago pri vasteco de la lando, kiun ĝi donis, ĉiam fascinis min, ekde infanaĝo. Sed pro la novaj decidoj de la ŝtata estraro la ĉiutaga anonco pri preciza tempo ŝanĝiĝos jam ĉi-printempe.

Dum la printempa ŝanĝo al la „somera tempo“ kelkaj regionoj transiros al la najbaraj horzonoj, tiel pligrandigante kelkajn kaj forigante la aliajn horzonojn de la lando. Inter la ŝanĝataj estas Kamĉatko kaj Ĉukotko, kiuj ekuzos la horzonon de Magadan. Tiel la anonco pri la preciza tempo kun mencio de Petropavlovsk-Kamĉatskij, verŝajne, restos en radio-elsendoj, sed sonos je la kvara laŭ Moskvo.

Aliaj tri regionoj, kiuj ŝanĝos horzonon la 28-an de marto, estas Samara kaj Kemerova provincoj kaj Respubliko Udmurtio. Tiel anstataŭ 11 horzonoj estos nur 9 en Rusio. Onidire, en Ĉinio entute estas nur unu horzono, la pekina, kaj ĉio funkcias.

Iom hazarde mi trovis en la retejo de Dmitri Horowitz (Nederlando) lian priskribon de pli ol cent Esperanto-renkontiĝoj, kiujn li partoprenis. Malgraŭ ke la listo aspektas iom forlasita (la lastaj notoj estas pri 2006), ĝi tamen estas ege interesa, ĉar ĝi estas pri la periodo aktuala por mi kaj, nelaste, ĉar en ĝi estas menciitaj kelkaj eventoj en Rusio.

Vidu la grandan liston de Horowitz kaj la pintajn eventojn inter la cent, laŭ lia takso.

Horowitz bonas pri kolora prezento de informo. Iam li verkis koloran rakonton pri nuligilino, kiun mi poste tradukis, kun konservo de la koloroj, en la rusan.

Mi iam kompilu mian modestan listeton de la eventoj, kiujn ĉeestis mi, por ridindigi la publikon. Mi estis en unu UK, unu IJK kaj kelkaj loke gravaj eventoj… Rekompence mi ĉiam estis en la Reto, ĉiun tagon de ĝi :)

Eble la plej fama en Rusio aspektisto Artemij Lebedev, pri kies vojaĝoj mi jam pli frue blogis, revenis el vojaĝo al Kirov. Jen kian reklamon li fotis tie:

La reklamo tekstas: „Helpu la bierfaristojn! Ekde la 1-a de januaro 2010 akcizoj je biero altiĝas trioble“. Mem Lebedev nomas la reklamon „plene paralizanta racian menson“.

Dum pluraj jaroj bierproduktado ĝuis favoran taksadon en Rusio, kiu celis subteni lokajn bierfarejojn. Samtempe multiĝis kvanto de grandaj fabrikoj kaj kvanto de bierdependaj rusianoj. Eble tio estas inter la kialoj por finfine levi la akcizon de 3 rubloj por litro ĝis 9 rubloj por ĉiu litro de produktata biero. Tio certe levos la finan prezon en la vendejoj.

La moka reklamo el Kirov alvokas la homojn, kiuj kutimas fini ĉiun tagon per botelo da biero, ŝpari je io alia.

Rusio, malgraŭ popularaj antaŭjuĝoj, ne estas la plej drinkanta lando de la mondo, sed okupas nur la 20-an lokon, se kalkuli alkoholon po unu persono, kaj la 23-an, se kalkuli en litroj da biero po persono (59 litroj jare). Gvidas la liston de la plej bieremaj landoj Ĉeĥio, kies loĝantojn eble helpas pri 157 litroj jare ankaŭ la floranta biera turismo.

Iam dum unu jaro mi loĝis en komunloĝejo de postdiplomaj studantoj en la bela peterburga apudurbo Peterhof. La loko tre amikigis ĉiujn loĝantojn, ĉar por la tuta etaĝo tie estis komuna kuirejo kaj du necesejoj (aparte por ĉiu sekso). Inter dekkelko de tieaj novja konatoj estis ankaŭ doktoriĝonto pri historio el Turkio. Li planis verki disertaĵon pri, kiel li klarigis, la bonaj paĝoj de la historio de rus-turkaj rilatoj. „Ĉiuj memoras, ke estis vico de severaj militoj inter ni. Sed inter la militoj homoj negocis kaj foje bone kontaktis“, — klarigis li.

Plian paŝon survoje al ruinigo de la stereotipo pri malamikeco inter Rusio kaj Turkio faris hieraŭ, la 13-an de januaro, premieroj Erdoan (Erdoğan) kaj Putin (Путин). Post la okazintaj interparoloj ili anoncis en preskonferenco, ke:
• la du ŝtatoj ne plu uzos „internaciajn valutojn“, sed lirojn kaj rublojn por reciprokaj pagoj.
• Turkio enlasos rusajn turistojn sen vizoj jam ekde pli poste ĉi-jare.

Surfone de vagaj promesoj, kiujn oni faras en la Eŭropa Unio, la promeso de Erdoan estas tre klara: ĝis la vizito de prezidento Medvedev, planata por majo-junio 2010, la eniro iĝos senviza.

Ankaŭ sen tio vizito al Turkio estis sufiĉe facila por rusianoj: oni ricevadis vizojn ĉe la limo en la doganejo, pagante 20 dolarojn por dumonata plurfoja „marko“. Nun rusiaj turistoj ŝparos monon kaj tempon. Inter la branĉoj, kie abolo de vizoj aparte efikos, estas mallongaj ekskursoj al Istanbul el la ĉemaraj ripozlokoj de Bulgario — ja estis iom malagrable krompagi 20 dolarojn por dutaga ekskurso.

Dum pluraj jaroj Turkio estis la plej populara turisma allogaĵo por rusianoj, sed lige kun la financa krizo kvanto de vizitoj tien falis en 2009 je 18,5%. Malpli draste falis populareco de Egiptio, kio igis tiun landon gvidanto de la listo — 690 mil rusianoj vojaĝis tien en la unua jarduono de 2009. Daŭrigo de la listo aspektas tiel:
2. Turkio — 643 mil,
3. Ĉinio — 390 mil,
4. Finnlando — 285 mil,
5. Germanio — 161 mil,
6. Italio — 144 mil,
7. Hispanio — 113 mil, ktp.

Statistiko por la unua jarduono ne montras la jaran rezulton, ĉar en julio-aŭgusto pluraj rusianoj tradicie iras al la marbordo en Ukrainio: 1888 mil personoj vizitis la landon dum la unuaj naŭ monatoj de 2009. Ukrainio restas unu el la plej malfermitaj ŝtatoj — por viziti ĝin civitanoj de Rusio eĉ ne bezonas havi „eksterlandan pasporton“, sufiĉas la enlanda rusia.

Estas interese, ke post veno al la potenco en Turkio de la „modere islamista“ partio de Erdoan, la turka ŝtato ektraktis kun Armenio kaj faras firmajn paŝojn por firmigi bonajn rilatojn kun Rusio.

Furoron kaŭzis en ruslingva Interreto prognozo de la itala eksterlanda ministro Frattini. „Mi supozas, ke troviĝos sufiĉa majoritato por enkonduki senvizan reĝimon rilate al rusianoj en 2010“, — li diris fine de 2009. Frattini estas citata lige kun vizito en Moskvon de lia hispana kolego, kiu same optimismas pri forigo de vizoj inter EU kaj RF.

Rusia ministro pri eksterlandaj aferoj, Lavrov, insistas ke estu fiksita certa periodo por transiro al senviza reĝimo. „Tiu celo devas esti klare proklamita“, — li diris dum preskonferenco.

Inter la aliaj aktive diskutataj temoj de la blogosfero en Rusio estas publikigita statistiko pri la novjaraj viktimoj. Kiel informis Ministerio pri ekstremaj okazoj, 696 personoj mortis dum la dektaga festa ripozo — plejparto pro incendioj. En malfacila peno trankviligi samlandanojn, la ministerio atentigas, ke pasintjare estis je 13% pli da viktimoj.

Certe blogoj daŭre diskutas pri la unuafojaj montroj de kelkaj kinofilmoj, inter ili la plej furora — „Avatar“ kun ĝia novinventita ekstertera lingvo, la navia. Furoras malfermita letero de jam pli frue populariĝinta grupo, nomanta sin „Komunistoj de Peterburgo kaj Leningrada regiono“ (ŝajne, ne havas rektan rilaton al la parlamenta Komunista partio, sed malfacilas diri). La grupo akuzis Ĝejmson Kameronon pri plagiato: laŭ ili, li ĉerpis ideojn por sia filmo en la verko de la famaj rusiaj aŭtoroj fratoj Strugackij (abundas Esperantaj tradukoj, eldonitaj de „Impeto“). Pli frue la sama grupo kondamnis aktorinon Olga Kurilenko pro tio, ke ŝi konsentis ludi la rolon de amikino de Bond en la lasta parto de „Bondiano“.

Hodiaŭ, la 13-an de januaro, oni festas en Rusio tiel nomatan Malnovan Novan Jaron. Ĝi estas la nova jaro (la 1-a de januaro) laŭ la julia kalendaro, funkciinta en Rusia Imperio ĝis 1917 kaj daŭre konservata de la Rusa ortodoksa eklezio. Feliĉan novan jaron! ;)

„Duonon de la reguloj en la rusa lingvo oni inventis por alkutimigi infanojn al obeemo kaj por havi eblecon malbonigi notojn en lernejo“, — opinias komentanto Nekto en paĝaro de populara radiostacio „Eĥo Moskvi“. Li tuj aldonas: „Estas ŝerco“.

„Kiel povas eksterlandano ellerni lingvon, kies triono estas esceptoj kaj idiomoj, kiujn eblas kompreni nur se vi kreskis inter rusparolantoj kaj tralegis 300 kilogramojn da rusa literaturo?“ — demandas Nekto en la teksto pri influo de migrantoj al lastatempa „malboniĝo“ de la rusa lingvo.

La diskuton vekis antaŭnelonga eldiro de rusia ministro pri kulturo Avdejev, li publike diris, ke homoj lastatempe malpli bone parolas ruse pro la influo de interna migrado en la lando. Tion li diris, atentu, post kunveno dediĉita al toleremo.

Pasis nur du tagoj, kaj konsilanto de la ministro s-ino Uvarova transdonis al novaĵagentejo lian alian opinion: „Oni ne ligu la problemon de malaltigo de lingva kulturo kun la migraj procezoj, ne metu respondecon pri ĝi sur la kapojn de migrintoj“.

Marina Korolova, radioĵurnalistino ofte komentanta pri aferoj de lingvo kaj migrado, komentis ŝanceliĝon de ministro tiel:

Eblas nur lotumi pri tio, kion vere opinias ĉefo de la Kultura Ministerio kaj kial li neis siajn vortojn. Eblas tamen ne lotumi. Mi pensas, ke iu montris al la ministro „nekorektecon“ de lia unua eldiro, — tial li rapidis rifuzi de ĝi. Por eviti eventualan skandalon…

Malbona scio de la rusa lingvo estas inter la ĉefaj belaspektaj akuzoj kontraŭ eksterlandaj migrintoj en Rusio. Oni postulas enkondukon de ekzameno por rajtigo pri laboro, en Peterburgo funkcias nokta lernejo por eksterlandaj migrintoj, kie ili interalie studas la rusan lingvon. Tamen ĝis nun ne sonis akuzoj pri influo de internaj dialektoj al malbona lingvouzo.

Gravas rimarki, ke internaj diferencoj en la rusa lingvo estas relative malgrandaj, se konsideri grandecon de la lando. Temas pri regiona ŝanĝo de akcento en kelkaj vortoj, cento da leksikaj diferencoj kaj varia prononcado de fonemo /g/ kaj /o/ en neakcentita pozicio.

Ĉu en via lingvo ekzistas provincanoj, kiuj aparte malbone influas la lingvon? ;) Ĉu sudanoj en Francio kaj nordanoj en Germanio?

Popularega rusia retano kaj aspektigisto Artemij Lebedev ŝatas vojaĝi kaj povas tiun ŝaton pripagi. Kiel profesia kaj delonga aspektigisto, li scipovas bone foti kaj rimarki interesajn aĵojn. Siajn fotojn li elmetas ĉe tema.ru/travel kun, foje iom acidaj, komentoj. Atentu, ke la rubriko pri vojaĝaj fotoj eĉ nomiĝas en Esperanto: Veni, Vidi ;)

Jen du interesaĵoj, kiujn mi trovis ĉe Lebedev hodiaŭ kaj kiuj povus interesi internacian publikon, se elstarigi ilin elpost la lingva baro:

1. Foto el fore orienta rusia urbo Ĥabarovsk (vidu en Vikipedio pri la urbo). Dum la intercivitan milito post la oktobra revolucio Siberio kaj Fora Oriento estis inter la lastaj „blankulaj“ terenoj. En Ĥabarovsk konserviĝis memortabulo, kies teksto tradukeblas tiel: „En tiu ĉi loko la 5-an de septembro 1918 blankuloj brutale torturis [ĝis morto] 16 aŭstro-hungariajn milit-muzikistojn, kiuj simpatiis la sovetan potencon“.

(pli kvalita foto en ĝia kunteksto ĉi tie)

Cetere, unu el la plej elstaraj E-verkistoj Julio Bagi (Baghy) laŭ sia propra sperto sciis, kiel aŭstro-hungarianoj trafis la Foran Orienton de Rusio. Li ankaŭ multe verkis pri tio: oni parolas pri la „siberiaj romanoj“ de Baghy, inter kiuj la plej facile legebla estas certe la „Verda koro“, intencita kiel legolibro por komencintoj.

2. Alia interesa foto, ĉe kiu pli gravas la teksta komento, estas pri la plej esperantista urbo de Rusio — la mondkonata Ĉeboksaro. Necesas komenti, ke en Esperantio tiu urbo estas multe pli konata, ol en reala „gaĝa“ vivo. Do, Lebedev elmetas tre belan foton de la „Ĉeboksara golfo“ ĉe sunsubiro kaj komentas:

Malantaŭ tiu neloga nomo (mi ĉiam certis, ke en Ĉeboksaro ne povas esti bone) kaŝis sin paradizo. Tonditaj deklivoj, fontanoj el akvo, ripozantaj labortage homoj, varma vespero. Kutime tiajn bildojn oni metas sur kovrilojn de reklamlibretoj. Ne urbo, sed sanatorio.

(pli kvalita foto en ĝia kunteksto ĉi tie)

Mi havis la saman impreson pri tiu feliĉa urbo, kiam mi vizitis ĝin por prezenti la osetan kaj loglanon en ĝia mojosa lingva festivalo en 2004. Sed tio ne mirindas, mi estas facile kortuŝata persono; estas multe pli mirinde, ke tian komenton faris Lebedev, kutime sarkasma pri io ajn.

Cetere, mi planas iri al la ĉi-jara lingva festivalo en Ĉeboksaro kun la tuta familio. Devas esti interesa sperto, eĉ malgraŭ la malpli bela vetero en oktobro.